* Novas sobre a torre de Caldaloba

O día 12 de agosto de 2016 diriximos uns escritos ao Concello de Cospeito e aos grupos municipais con representación no mesmo (PP, BNG e PSOE) alertando da deterioración e do estado total de abandono en que se atopa a torre de Caldaloba e o seu entorno. Ante a falla de resposta, o 26 de maio de 2017 solicitamos unha entrevista co alcalde para tentar buscar unha solución para salvar emblemática fortaleza e a súa posta en valor. O 30 de agosto Óscar Rego Felpeto, en representación de numerosos veciños do concello, máis eu mantivemos a devecida entrevista co alcalde.
 
 

A arruinada torre presenta, no seu conxunto, numerosos derrubes e gretas, ademais de estar invadida pola maleza. O camiño de acceso resulta practicamente intransitable pola falla de mantemento, con silveiras, toxos, ortigas, etc. que nin siquera permiten un mínimo achegamento. Resulta incomprensible que o monumento máis emblemático do concello (figura no seu escudo), declarado Monumento Nacional por decreto do 22 de abril de 1949 e Ben de Interese Cultural no 1994, se atope en tales condicións. Dentro do réxime xeral de protección do patrimonio histórico, as torres, castelos e pedras heráldicas obstentan o maior grao de protección (decreto do Ministerio de Educación Nacional de 1949, Lei do Patrimonio Histórico Español de 1985, e Lei do Patrimonio Cultural de Galicia de 2016).
 
 

No seu artigo 3, a Lei do Patrimonio Cultural de Galicia di que as entidades que integran a Administración local, en relación aos bens do patrimonio cultural de Galicia que se localicen no seu ámbito territorial, teñen a obriga de protexer, difundir e fomentar o seu valor cultural, debendo adoptar, en casos de emerxencia, como este, as medidas cautelares necesarias para salvagardar os bens que viren a súa integridade ameazados, debendo comunicarlle á Xunta de Galicia calquera ameaza, perturbación ou dano do valor cultural que tales bens sufran. No artigo 32 refire que as persoas propietarias, posuidoras ou arrendatarias e, en xeral, os titulares de dereitos reais sobre bens protexidos integrantes do patrimonio cultural están obrigadas a conservalos, mantelos e custodialos debidamente e evitar a súa perda, destrución ou deterioración. Ao tratarse dunha propiedade privada, o artigo 37 obriga aos titulares a comunicarlle á consellería competente calquera dano ou prexuízo que sufrisen e que afecte de forma significativa o seu valor cultural.

Para salvagardar os restos da torre, propuxémoslle ao alcalde que o Concello se faga con ela, ben sexa por medio da compra, cesión ou doazón. Mentres tanto urxímoslle a necesidade de acometer uns elementais traballos de consolidación, limpeza da contorna e sinalización. A pesares da cativa restauración de finais do pasado século XX, a torre mostra un estado máis que deplorable e a ruína e o abandono apoderáronse do lugar. 

Dixémoslle ao alcalde que, aínda que non se trata da fortaleza máis espectacular de Galicia, si é unha das máis emblemáticas xa que foi o derradeiro baluarte da resistencia da nobreza galega en contra dos intereses e pretensións centralizadoras dos Reis Católicos. Entre os seus muros resistiron Constanza de Castro, filla do decapitado mariscal Pardo de Cela, e o seu marido Fernán Ares que se enfrontaron ao ataques do gobernador Diego López de Haro, enviado polo rei para poñer orde en terras galegas. 

Para salvagardar os restos da torre, propuxémoslle ao alcalde que o Concello se faga con ela, ben por medio da compra, cesión ou doazón.
Mentres tanto falámoslle da necesidade de acometer uns elementais traballos de consolidación, limpeza da contorna e sinalización. A pesares da consolidación que se realizou a finais do pasado século XX, a ruína e o abandono apoderáronse do lugar.

 

Despois de máis de unha hora de conversa en que analizamos a situación deste importantísimo ben patrimonial, o alcalde comprometeuse ao seguinte: 1. De forma inmediata limpar a maleza que invade o camiño que vai cara a torre e sinalización do acceso. 2. Solicitar permiso a Patrimonio en Lugo para limpar a maleza que invade a torre e outros elementos defensivos (foxos e parapeitos). 3. Dirixirse á Dirección Xeral do Patrimonio en Santiago para tratar sobre a consolidación da torre. 4. Iniciar as conversas cos actuais propietarios da fortaleza para que pase a titularidade do Concello, ben sexa por unha cesión a longo prazo ou unha doazón.

Tamén lle propuxemos poñer en valor a necrópole megalítica do período Neolítico da Millarada formada por 32 mámoas e onde levan aparecido machados, aixolas, trapecios de sílex e outras pezas que formaban parte do enxoval funerario dos enterramentos. Gran parte deste material custódiase no Museo Provincial de Lugo. Este tema da necrópole e outros tratarémolo en próximas reunións. 

Para rematar, dicir que saímos esperanzados da reunión co alcalde que en todo momento se mostrou sensible e disposto a axilizar as xestións para a limpeza, sinalización e consolidación da torre, ademais de poñer todos os medios para que pase ao Concello. Tamén quedamos en facer de forma conxunta un seguimento dos traballos, mesmo nos invitou a acompañalo nas reunións que manteña con outras administracións e cos propietarios da torre.